Κριτική για τον Θεόδωρο Μάρκελλο στο ORIENTE (1957)
Δημοσίευμα Τύπου
— 1957
ORIENTE , Madrid
262
ΑΝΑΤΟΛΗ
Τα πολύ σύγχρονα δεν τον ενδιαφέρουν καθόλου, καθώς ζει με την πεποίθηση ότι πρόκειται για μια παροδική μόδα. Γι’ αυτόν τον λόγο έχει μελετήσει την τεχνική της ισπανικής ζωγραφικής, αυτού του Βελάσκεθ που αποτελεί πάντα μια ανεκτίμητη σχολή. Θέλει να συνδυάσει την χρωματική παλέτα του ιμπρεσιονισμού με την τεχνική του κλασικισμού, το σύνολο των οποίων ενσαρκώνεται σε μια δυναμική βίωση του φωτός, που τον οδηγεί να αποφεύγει τις γκριζωπές αποχρώσεις.
Η υποδοχή από την ισπανική κριτική ήταν εξαιρετικά ευνοϊκή προς τους τρεις ζωγράφους. Για τον Μάρκελλο έγραψε ο Φιγουερόλα-Φερέτι: «Ο Θεόδωρος Μάρκελλος είναι ο εκπρόσωπος... του χρωματικού φωτισμού, ο οποίος αποδίδει μέγιστη αξία στην εκρηκτική χρωματικότητα. Ο ζωγραφικός του τρόπος, ιμπρεσιονιστικής καταγωγής, πετυχαίνει πιο ευαίσθητες αποχρώσεις σε ορισμένα μικροδιαστάσιμα καμβά, όπου, με ελεύθερη, ζωντανή και ενεργητική πινελιά, κατασκευάζει αστικές προοπτικές εξαιρετικής ποιότητας» (Arriba, 18 Ιουνίου 1955). Ο Αντόνιο Κόμπος έγραψε: «Ο Μάρκελλος έχει αφήσει τον εαυτό του να τυφλωθεί από το εκρηκτικό μεσημβρινό φως και είναι ένας λαμπερός χρωματιστής ο οποίος, χωρίς χρωματικές αποχρώσεις, χρησιμοποιεί τολμηρά την παλέτα του. Με τους καμβάδες του "Plaza Mayor", "Otoño" και "Estanque del Retiro", γεμάτους επιτυχίες, είναι σίγουρα... αυτός που φτάνει καλύτερα στο κοινό» (Ya, 22 Ιουνίου 1955). Αυτά τα εγκώμια είναι απολύτως δίκαια και επιτυγχάνουν να αναδείξουν αυτή τη πλαστική ικανότητα του Μάρκελλου να αποτυπώνει το φως ως ψυχή μιας τοπιογραφίας.
Ο Μάρκελλος, αφού γνωρίσει τους ισπανικούς κλασικούς, σκέφτεται να μεταβεί στη Γαλλία για να ολοκληρώσει τη γνώση του για τις ιμπρεσιονιστικές σχολές. Τέλος, αξίζει να σημειώσουμε το ενδιαφέρον που προκάλεσε ένας Παντοκράτορας σε ξύλινη πλάκα, δικός του, στην Εθνική Έκθεση Εικόνων της Μαδρίτης, έναν μήνα νωρίτερα.
Ο Δημήτριος Παπαγεωργίου, γεννημένος στη Νέα Μακρή κοντά στους Δελφούς το 1928, παρουσίασε σε αυτή την Έκθεση στο κοινό μια συλλογή δεκατριών χαρακτικών, όλα εκτελεσμένα στην Ισπανία. Εξειδικεύτηκε στη ξυλογραφία, την ακουαφόρτε, τη λιθογραφία και τη γλυπτική σε γλυκό ξύλο· γνωρίζοντας τις κλασικές τεχνικές, χρησιμοποιεί την ακουατίντα. Γι’ αυτόν τον λόγο, έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον για την τεχνική της σχεδίασης, όπως φαίνεται καθαρά από την τεχνική των εκτεθειμένων έργων.
Εργαζόμενος σε διάφορα θέματα, συνθέσεις, μορφές, γυμνό, αναζητά και πετυχαίνει την έκφραση του συναισθήματος στην εργασία του και εκτελεί το σχέδιο με συνείδηση χαρακτικής, υπερβατώντας τη μεγαλύτερη δυσκολία σε αυτή την τέχνη, που είναι η μετάφραση του χρώματος σε φωτεινές και σκοτεινές περιοχές (claroscuro).
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η προτίμησή του στα χαρακτικά του Ρέμπραντ και του Γκόγια, λόγω της εκφραστικής τους δύναμης, του μυστηριώδους φωτός τους πάνω στο chiaroscuro και της ικανότητάς τους να εκφράζουν συναίσθημα.
Σε αυτή την Έκθεση ξεχώρισαν τρία τοπία της Σεγοβίας, ένα από το Rastro της Μαδρίτης, δύο αποδόσεις τιμής στον Γκρέκο, καθώς και δύο γυμνά, εξαιρετικά για τις νέες τους ιδιότητες στον χαρακτικό.
Ως παράδειγμα της αντίδρασης της ισπανικής κριτικής, ας αναφέρουμε την εκτίμηση που έκανε ο Αντόνιο Κόμπος: «Ο Παπαγεωργίου είναι ένας χαρακτής με πετυχημένη δεξιοτεχνία και εξαιρετικές καλλιτεχνικές ιδιότητες. Μεγάλος σχεδιαστής, δεν περιορίζεται στο τοπιογραφικό είδος, στο οποίο έχει τις αποφασιστικές επιτυχίες του "El Rastro" και "Segovia", αλλά επιτίθεται στην ανθρώπινη μορφή με θαυμάσια γυμνά και ευχάριστα γυναικεία κεφάλια». Ο κριτικός Φιγουερόλα: «...κεντρίζει την έμπνευσή του σε άμεσα ισπανικά θέματα—ή μέσω των κλασικών μας ζωγράφων. Ο Δημήτρης, εξειδικευμένος στον χαρακτικό, δοκίμασε και τις δύο προκλήσεις, και στην πρώτη, για παράδειγμα, μια όψη του Rastro της Μαδρίτης, του υπηρέτησε για να μας προσφέρει μια απόδειξη της τεχνικής και της καλής του γεύσης, πετυχαίνοντας ποιότητες μεσαίων τόνων και αποχρώσεων με εξαιρετική δεξιοτεχνία. Επίσης, πιστοποιεί τις ικανότητές του σε άλλα χαρακτικά, που αποτελούν φόρο τιμής σε σημαντικά ονόματα της ισπανικής ζωγραφικής».
Στην ζωγραφική γενικότερα, οι προτιμήσεις του Παπαγεωργίου εστιάζουν στον Βελάσκεθ, τον Γκρέκο, τον Γκόγια και τον Σολάνα. Η επιρροή αυτών των ισπανικών ζωγράφων τον πειράζει να ολοκληρώσει τον χαρακτικό με μια πιο έντονη αφιέρωση στη ζωγραφική.
Ο Δημήτριος Περδικίδης, γεννημένος στην Αθήνα το 1922, έγινε γνωστός στην Εθνική Έκθεση της Ελλάδας το 1952. Λίγο αργότερα ήρθε στην Ισπανία και το 1953 παρουσίασε έργα στην Κουένκα, με μεγάλη επιτυχία, τόσο καλλιτεχνική όσο και εμπορική. Στην αίθουσα Toisón εκθέτει δεκαπέντε έργα.
Είναι ένας ζωγράφος που τον απασχολεί έντονα το ζωγραφικό στοιχείο του πίνακα, πολύ απασχολημένος με θέματα βαθιά ανθρώπινα, κάτι που τον οδηγεί να ασχολείται προτιμησιακά με ό,τι δείχνει τον πόνο. Στα έργα του διακρίνεται η προτίμηση στη μαύρη ζωγραφική του Γκόγια ή του Σολάνα.
Αν και αισθάνεται μια τάση προς το αφηρημένο, δεν το επιδιώκει. Τον ενδιαφέρει η φύση, αλλά κυριαρχώντας την έννοια της σύνθεσης· μια άραρη όψη του Βαγιέκας και μια άλλη του ίδιου τόπου από μακριά, το αναδεικνύουν. Στα έργα του κυριαρχούν τα γκρι, ως ζωγράφος που αναζητά το τραγικό μέσα στην ισορροπία.
Οι ισπανικοί κριτικοί που αναφέρθηκαν προηγουμένως του έχουν αφιερώσει εγκώμια όπως τα εξής: «...Ευαίσθητος παρατηρητής του δύσκολου γκρίζου φωτός που βυθίζει τα πεδία μας σε στιγμές σκιώδους πατίνας, δύσκολα για το αμφιβληστροειδή του ζωγράφου. Ο Περδικίδης, ωστόσο, κατάφερε να δει τις χρωματικές ιδιότητες, σιωπηλές, αυτών των ωρών ευνοϊκών για τη μελαγχολία στους τοπίους μας, και τις έχει μεταφέρει στους καμβάδες του με λεπτή αίσθηση και κατασκευαστική απλότητα, οριστικές των αρετών του που αξίζουν επαίνους και ενθάρρυνση» (Φιγουερόλα-Φερέτι). «...Πράγματι έχει φτάσει στην ξηρή λιτότητα του μεγαλύτερου μέρους της ισπανικής γεωγραφίας. Συχνά προτιμά τη χρήση των μολυβένιων γκρι και βλέπεται με ακρίβεια το τοπίο της Κουένκα και των προαστίων της Μαδρίτης» (Αντόνιο Κόμπος).
Ο Φεντερίκο Μουέλας δημοσίευσε στο Pueblo (22 Ιουνίου 1955) μια μελέτη με τίτλο "Ένας Έλληνας απέναντι στην ακρόπολη της Κουένκα",
ΧΡΟΝΙΚΑ
263
αφιερωμένη στον Περδικίδη, στην οποία αναδεικνύει τη σημασία που δίνεται στο ζωγραφικό του έργο στην Κουένκα: «Ο ζωγράφος από την πρώτη μέρα της άφιξής του στην Κουένκα απέναντι στην παλέτα της πόλης σε παλιό ασήμι, τη λεπτή απόχρωση των γκρι της, λεπτή λάμψη στάχτης σε ελαφρώς στρώματα, σαν σκόνη που έχει περάσει από κόσκινο αιωνιότητας». «Μου αποκάλυψε, εκπλησσόμενος, τη σπάνια ταυτότητα μεταξύ αυτού του καστιλιανού φωτός και του φωτός της πατρίδας του».
Επιπλέον, ο Περδικίδης έχει δείξει ενδιαφέρον για το βυζαντινό ύφος· στην Καπνίτσα του CEOR της Μαδρίτης εκτίθενται τέσσερις εικόνες δικής του δημιουργίας, ένας Άγιος Ιωάννης και ένας Άγιος Γεώργιος σε καθαρό βυζαντινό ύφος και οι άλλες δύο σε ελληνικό βυζαντινό ύφος· έχουν λάβει μεγάλα εγκώμια.
Ως κοινό χαρακτηριστικό αυτών των τριών ζωγράφων, στην Έκθεση στην οποία αναφέρομαι, μπορεί να δοθεί αυτό που εκφράστηκε από τον Φεντερίκο Μουέλας στο παραπάνω άρθρο του: «Στην όραση των τριών υπάρχει μια βαθιά κατανόηση των εδαφών της Ισπανίας». Αυτό είναι ένα κοινό χαρακτηριστικό· ένα άλλο είναι η επιτυχία που πέτυχαν μεταξύ του ισπανικού κοινού.
Κωνσταντίνος Λάσκαρης Κομνηνός
ΙΣΡΑΗΛ
Ναζαρέθ: Στα ίχνη του ΙΗΣΟΥ
Γενικά, εισέρχονται στη χώρα του Ιησού μέσω της Χάφα, λιμένα της Μεσογείου και ευημερούσα πόλη που βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Καρμέλου, διάσημη για τις βιβλικές της αναμνήσεις και κέντρο μαριανής λατρείας, ή μέσω του Βηρυτού, πρωτεύουσας του Λιβάνου. Αεροπορικώς, κατεβαίνουν στη Λίδα, κοντά στη Γιαφά, ή στην ίδια την Ιερουσαλήμ, στο αεροδρόμιο του Κаландия.
Όταν ο προσκυνητής φτάσει στη Χάφα, βιώνει μια αορίστου είδους συγκίνηση. Βρίσκεται στη Γη του Ιησού και ούτε η σύγχρονη πόλη με τις προσκλήσεις της για διασκέδαση τον σταματά για μια στιγμή, καθώς ελκύεται από την κοντινή πόλη της Ναζαρέθ.
Τριάντα πέντε χιλιόμετρα τη χωρίζουν από τη Χάφα και ο προσκυνητής διασχίζει τη γόνιμη περιοχή με έναν μόνο σκέψη: να φτάσει στην πόλη του Χριστού. Μόλις φτάσει εκεί, θα νιώσει διαφορετικός, παρηγορημένος από την ανάμνηση Εκείνου που ήρθε να αποκαταστήσει την ανθρώπινη φύση. Ο ίδιος ο Χριστός φαίνεται να βγαίνει να τον συναντήσει καθώς πλησιάζει στην πόλη του, την οποία ο ταξιδιώτης ανακαλύπτει σαν από μαγεία, αναπαυόμενη στην πλαγιά των πράσινων λόφων.
Η εξωτερική εμφάνιση της Ναζαρέθ φέρει ένα χριστιανικό σφραγίδα που της δίνουν οι πολλοί μοναστήρια και εκκλησίες. Οι ίδιοι οι κάτοικοί της (περίπου 20.000, οι περισσότεροι Άραβες) είναι επίσης χριστιανοί.
Μια ατμόσφαιρα οικογενειακής ζεστασιάς φαίνεται να αναπνέεται σε αυτή την πόλη και εδώ βρίσκεται το μυστικό της ισχυρής της έλξης. Σε αυτήν πραγματοποιήθηκε το μεγαλύτερο και βαθύτερο από όλα τα μυστήρια: η Ενσάρκωση.
«Ίσως σε ένα ηλιοβασίλεμα της άνοιξης ο Άγγελος παρουσιάστηκε στη Μαρία, τη γυναίκα που κρυβόταν εργατική στο σπίτι της, μισάνοιχτο στον βράχο».
«Χαίρε, κεχαριτωμένη. Ο Κύριος με σένα» (Λουκ. Α', 28).
ΑΝΑΤΟΛΗ
Τα πολύ σύγχρονα δεν τον ενδιαφέρουν καθόλου, καθώς ζει με την πεποίθηση ότι πρόκειται για μια παροδική μόδα. Γι’ αυτόν τον λόγο έχει μελετήσει την τεχνική της ισπανικής ζωγραφικής, αυτού του Βελάσκεθ που αποτελεί πάντα μια ανεκτίμητη σχολή. Θέλει να συνδυάσει την χρωματική παλέτα του ιμπρεσιονισμού με την τεχνική του κλασικισμού, το σύνολο των οποίων ενσαρκώνεται σε μια δυναμική βίωση του φωτός, που τον οδηγεί να αποφεύγει τις γκριζωπές αποχρώσεις.
Η υποδοχή από την ισπανική κριτική ήταν εξαιρετικά ευνοϊκή προς τους τρεις ζωγράφους. Για τον Μάρκελλο έγραψε ο Φιγουερόλα-Φερέτι: «Ο Θεόδωρος Μάρκελλος είναι ο εκπρόσωπος... του χρωματικού φωτισμού, ο οποίος αποδίδει μέγιστη αξία στην εκρηκτική χρωματικότητα. Ο ζωγραφικός του τρόπος, ιμπρεσιονιστικής καταγωγής, πετυχαίνει πιο ευαίσθητες αποχρώσεις σε ορισμένα μικροδιαστάσιμα καμβά, όπου, με ελεύθερη, ζωντανή και ενεργητική πινελιά, κατασκευάζει αστικές προοπτικές εξαιρετικής ποιότητας» (Arriba, 18 Ιουνίου 1955). Ο Αντόνιο Κόμπος έγραψε: «Ο Μάρκελλος έχει αφήσει τον εαυτό του να τυφλωθεί από το εκρηκτικό μεσημβρινό φως και είναι ένας λαμπερός χρωματιστής ο οποίος, χωρίς χρωματικές αποχρώσεις, χρησιμοποιεί τολμηρά την παλέτα του. Με τους καμβάδες του "Plaza Mayor", "Otoño" και "Estanque del Retiro", γεμάτους επιτυχίες, είναι σίγουρα... αυτός που φτάνει καλύτερα στο κοινό» (Ya, 22 Ιουνίου 1955). Αυτά τα εγκώμια είναι απολύτως δίκαια και επιτυγχάνουν να αναδείξουν αυτή τη πλαστική ικανότητα του Μάρκελλου να αποτυπώνει το φως ως ψυχή μιας τοπιογραφίας.
Ο Μάρκελλος, αφού γνωρίσει τους ισπανικούς κλασικούς, σκέφτεται να μεταβεί στη Γαλλία για να ολοκληρώσει τη γνώση του για τις ιμπρεσιονιστικές σχολές. Τέλος, αξίζει να σημειώσουμε το ενδιαφέρον που προκάλεσε ένας Παντοκράτορας σε ξύλινη πλάκα, δικός του, στην Εθνική Έκθεση Εικόνων της Μαδρίτης, έναν μήνα νωρίτερα.
Ο Δημήτριος Παπαγεωργίου, γεννημένος στη Νέα Μακρή κοντά στους Δελφούς το 1928, παρουσίασε σε αυτή την Έκθεση στο κοινό μια συλλογή δεκατριών χαρακτικών, όλα εκτελεσμένα στην Ισπανία. Εξειδικεύτηκε στη ξυλογραφία, την ακουαφόρτε, τη λιθογραφία και τη γλυπτική σε γλυκό ξύλο· γνωρίζοντας τις κλασικές τεχνικές, χρησιμοποιεί την ακουατίντα. Γι’ αυτόν τον λόγο, έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον για την τεχνική της σχεδίασης, όπως φαίνεται καθαρά από την τεχνική των εκτεθειμένων έργων.
Εργαζόμενος σε διάφορα θέματα, συνθέσεις, μορφές, γυμνό, αναζητά και πετυχαίνει την έκφραση του συναισθήματος στην εργασία του και εκτελεί το σχέδιο με συνείδηση χαρακτικής, υπερβατώντας τη μεγαλύτερη δυσκολία σε αυτή την τέχνη, που είναι η μετάφραση του χρώματος σε φωτεινές και σκοτεινές περιοχές (claroscuro).
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η προτίμησή του στα χαρακτικά του Ρέμπραντ και του Γκόγια, λόγω της εκφραστικής τους δύναμης, του μυστηριώδους φωτός τους πάνω στο chiaroscuro και της ικανότητάς τους να εκφράζουν συναίσθημα.
Σε αυτή την Έκθεση ξεχώρισαν τρία τοπία της Σεγοβίας, ένα από το Rastro της Μαδρίτης, δύο αποδόσεις τιμής στον Γκρέκο, καθώς και δύο γυμνά, εξαιρετικά για τις νέες τους ιδιότητες στον χαρακτικό.
Ως παράδειγμα της αντίδρασης της ισπανικής κριτικής, ας αναφέρουμε την εκτίμηση που έκανε ο Αντόνιο Κόμπος: «Ο Παπαγεωργίου είναι ένας χαρακτής με πετυχημένη δεξιοτεχνία και εξαιρετικές καλλιτεχνικές ιδιότητες. Μεγάλος σχεδιαστής, δεν περιορίζεται στο τοπιογραφικό είδος, στο οποίο έχει τις αποφασιστικές επιτυχίες του "El Rastro" και "Segovia", αλλά επιτίθεται στην ανθρώπινη μορφή με θαυμάσια γυμνά και ευχάριστα γυναικεία κεφάλια». Ο κριτικός Φιγουερόλα: «...κεντρίζει την έμπνευσή του σε άμεσα ισπανικά θέματα—ή μέσω των κλασικών μας ζωγράφων. Ο Δημήτρης, εξειδικευμένος στον χαρακτικό, δοκίμασε και τις δύο προκλήσεις, και στην πρώτη, για παράδειγμα, μια όψη του Rastro της Μαδρίτης, του υπηρέτησε για να μας προσφέρει μια απόδειξη της τεχνικής και της καλής του γεύσης, πετυχαίνοντας ποιότητες μεσαίων τόνων και αποχρώσεων με εξαιρετική δεξιοτεχνία. Επίσης, πιστοποιεί τις ικανότητές του σε άλλα χαρακτικά, που αποτελούν φόρο τιμής σε σημαντικά ονόματα της ισπανικής ζωγραφικής».
Στην ζωγραφική γενικότερα, οι προτιμήσεις του Παπαγεωργίου εστιάζουν στον Βελάσκεθ, τον Γκρέκο, τον Γκόγια και τον Σολάνα. Η επιρροή αυτών των ισπανικών ζωγράφων τον πειράζει να ολοκληρώσει τον χαρακτικό με μια πιο έντονη αφιέρωση στη ζωγραφική.
Ο Δημήτριος Περδικίδης, γεννημένος στην Αθήνα το 1922, έγινε γνωστός στην Εθνική Έκθεση της Ελλάδας το 1952. Λίγο αργότερα ήρθε στην Ισπανία και το 1953 παρουσίασε έργα στην Κουένκα, με μεγάλη επιτυχία, τόσο καλλιτεχνική όσο και εμπορική. Στην αίθουσα Toisón εκθέτει δεκαπέντε έργα.
Είναι ένας ζωγράφος που τον απασχολεί έντονα το ζωγραφικό στοιχείο του πίνακα, πολύ απασχολημένος με θέματα βαθιά ανθρώπινα, κάτι που τον οδηγεί να ασχολείται προτιμησιακά με ό,τι δείχνει τον πόνο. Στα έργα του διακρίνεται η προτίμηση στη μαύρη ζωγραφική του Γκόγια ή του Σολάνα.
Αν και αισθάνεται μια τάση προς το αφηρημένο, δεν το επιδιώκει. Τον ενδιαφέρει η φύση, αλλά κυριαρχώντας την έννοια της σύνθεσης· μια άραρη όψη του Βαγιέκας και μια άλλη του ίδιου τόπου από μακριά, το αναδεικνύουν. Στα έργα του κυριαρχούν τα γκρι, ως ζωγράφος που αναζητά το τραγικό μέσα στην ισορροπία.
Οι ισπανικοί κριτικοί που αναφέρθηκαν προηγουμένως του έχουν αφιερώσει εγκώμια όπως τα εξής: «...Ευαίσθητος παρατηρητής του δύσκολου γκρίζου φωτός που βυθίζει τα πεδία μας σε στιγμές σκιώδους πατίνας, δύσκολα για το αμφιβληστροειδή του ζωγράφου. Ο Περδικίδης, ωστόσο, κατάφερε να δει τις χρωματικές ιδιότητες, σιωπηλές, αυτών των ωρών ευνοϊκών για τη μελαγχολία στους τοπίους μας, και τις έχει μεταφέρει στους καμβάδες του με λεπτή αίσθηση και κατασκευαστική απλότητα, οριστικές των αρετών του που αξίζουν επαίνους και ενθάρρυνση» (Φιγουερόλα-Φερέτι). «...Πράγματι έχει φτάσει στην ξηρή λιτότητα του μεγαλύτερου μέρους της ισπανικής γεωγραφίας. Συχνά προτιμά τη χρήση των μολυβένιων γκρι και βλέπεται με ακρίβεια το τοπίο της Κουένκα και των προαστίων της Μαδρίτης» (Αντόνιο Κόμπος).
Ο Φεντερίκο Μουέλας δημοσίευσε στο Pueblo (22 Ιουνίου 1955) μια μελέτη με τίτλο "Ένας Έλληνας απέναντι στην ακρόπολη της Κουένκα",
ΧΡΟΝΙΚΑ
263
αφιερωμένη στον Περδικίδη, στην οποία αναδεικνύει τη σημασία που δίνεται στο ζωγραφικό του έργο στην Κουένκα: «Ο ζωγράφος από την πρώτη μέρα της άφιξής του στην Κουένκα απέναντι στην παλέτα της πόλης σε παλιό ασήμι, τη λεπτή απόχρωση των γκρι της, λεπτή λάμψη στάχτης σε ελαφρώς στρώματα, σαν σκόνη που έχει περάσει από κόσκινο αιωνιότητας». «Μου αποκάλυψε, εκπλησσόμενος, τη σπάνια ταυτότητα μεταξύ αυτού του καστιλιανού φωτός και του φωτός της πατρίδας του».
Επιπλέον, ο Περδικίδης έχει δείξει ενδιαφέρον για το βυζαντινό ύφος· στην Καπνίτσα του CEOR της Μαδρίτης εκτίθενται τέσσερις εικόνες δικής του δημιουργίας, ένας Άγιος Ιωάννης και ένας Άγιος Γεώργιος σε καθαρό βυζαντινό ύφος και οι άλλες δύο σε ελληνικό βυζαντινό ύφος· έχουν λάβει μεγάλα εγκώμια.
Ως κοινό χαρακτηριστικό αυτών των τριών ζωγράφων, στην Έκθεση στην οποία αναφέρομαι, μπορεί να δοθεί αυτό που εκφράστηκε από τον Φεντερίκο Μουέλας στο παραπάνω άρθρο του: «Στην όραση των τριών υπάρχει μια βαθιά κατανόηση των εδαφών της Ισπανίας». Αυτό είναι ένα κοινό χαρακτηριστικό· ένα άλλο είναι η επιτυχία που πέτυχαν μεταξύ του ισπανικού κοινού.
Κωνσταντίνος Λάσκαρης Κομνηνός
ΙΣΡΑΗΛ
Ναζαρέθ: Στα ίχνη του ΙΗΣΟΥ
Γενικά, εισέρχονται στη χώρα του Ιησού μέσω της Χάφα, λιμένα της Μεσογείου και ευημερούσα πόλη που βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Καρμέλου, διάσημη για τις βιβλικές της αναμνήσεις και κέντρο μαριανής λατρείας, ή μέσω του Βηρυτού, πρωτεύουσας του Λιβάνου. Αεροπορικώς, κατεβαίνουν στη Λίδα, κοντά στη Γιαφά, ή στην ίδια την Ιερουσαλήμ, στο αεροδρόμιο του Κаландия.
Όταν ο προσκυνητής φτάσει στη Χάφα, βιώνει μια αορίστου είδους συγκίνηση. Βρίσκεται στη Γη του Ιησού και ούτε η σύγχρονη πόλη με τις προσκλήσεις της για διασκέδαση τον σταματά για μια στιγμή, καθώς ελκύεται από την κοντινή πόλη της Ναζαρέθ.
Τριάντα πέντε χιλιόμετρα τη χωρίζουν από τη Χάφα και ο προσκυνητής διασχίζει τη γόνιμη περιοχή με έναν μόνο σκέψη: να φτάσει στην πόλη του Χριστού. Μόλις φτάσει εκεί, θα νιώσει διαφορετικός, παρηγορημένος από την ανάμνηση Εκείνου που ήρθε να αποκαταστήσει την ανθρώπινη φύση. Ο ίδιος ο Χριστός φαίνεται να βγαίνει να τον συναντήσει καθώς πλησιάζει στην πόλη του, την οποία ο ταξιδιώτης ανακαλύπτει σαν από μαγεία, αναπαυόμενη στην πλαγιά των πράσινων λόφων.
Η εξωτερική εμφάνιση της Ναζαρέθ φέρει ένα χριστιανικό σφραγίδα που της δίνουν οι πολλοί μοναστήρια και εκκλησίες. Οι ίδιοι οι κάτοικοί της (περίπου 20.000, οι περισσότεροι Άραβες) είναι επίσης χριστιανοί.
Μια ατμόσφαιρα οικογενειακής ζεστασιάς φαίνεται να αναπνέεται σε αυτή την πόλη και εδώ βρίσκεται το μυστικό της ισχυρής της έλξης. Σε αυτήν πραγματοποιήθηκε το μεγαλύτερο και βαθύτερο από όλα τα μυστήρια: η Ενσάρκωση.
«Ίσως σε ένα ηλιοβασίλεμα της άνοιξης ο Άγγελος παρουσιάστηκε στη Μαρία, τη γυναίκα που κρυβόταν εργατική στο σπίτι της, μισάνοιχτο στον βράχο».
«Χαίρε, κεχαριτωμένη. Ο Κύριος με σένα» (Λουκ. Α', 28).
← View all 679 archival documents · Biography of Theodoros Markellos