Κριτική για την έκθεση του Θεόδωρου Μάρκελλου από τον Νίκο Αλεξίου (1967)
Δημοσίευμα Τύπου
— 1967
Νίκος Αλεξίου
Ο ΖΩΓΡΑΦΟΣ ΜΑΡΚΕΛΛΟΣ
ΤΟΥ ΤΕΧΝΟΚΡΙΤΙΚΟΥ ΝΙΚΟΥ ΑΛΕΞΙΟΥ
Τὰ ἔργα ποὺ ἐκθέτει ὁ Μάρκελλος δὲν εἶναι μιὰ μεμονωμένη καὶ συμπτωματικὴ καλλιτεχνικὴ πράξη
ποὺ προέρχεται ἀπὸ τυχαίες «μεταμορφώσεις» καὶ μοντέρνες «εὐθυγραμμίσεις», τόσο συνηθισμένες
στὶς μέρες μας. Τὸ συμπυκνωμένο ἀποτέλεσμα τῆς συνεχοῦς πορείας του, εἶναι ἀπόρροια πολύχρονης
καὶ ἐπίπονης διακονίας του στὶς πλαστικὲς τέχνες, ποὺ ἀπέβλεπε στὴν ἀρτίωση τῶν ἐκφραστικῶν
του μέσων καὶ τῆς ἐπικοινωνίας του μὲ τὶς σημαντικώτερες φάσεις τῆς Εὐρωπαϊκῆς τέχνης.
Σεκινώντας ἀπὸ τὴ μελέτη τῶν μεγάλων μουσειακῶν (Γκρέκο, Βελάσκουεθ, Γκόγια κ.τ.λ.) διέδραμε
ὅλο τὸν ἱστορικὸ κύκλο τῆς Εὐρωπαϊκῆς τέχνης γιὰ νὰ φτάση στοὺς πιὸ σύγχρονους αἰσθητικοὺς προ-
βληματισμούς. Ἐξοικειωμένος στὴ διεισδυτικὴ μελέτη τῆς παράδοσης καὶ στὴν προσπάθεια γιὰ τὴν
ἐρμηνεία τῶν ἐκάστοτε αἰσθητικῶν φαινομένων τῆς Δυτικῆς τέχνης, προσδιόρισε καὶ τὸ δικὸ του ψυ-
χικὸ περίγραμμα, τὴ ζωγραφικὴ του φυσιογνωμία στὰ βασικὰ τῆς στοιχεία καὶ τοποθετήθηκε ὑπεύ-
θυνα στὸ χῶρο τῆς εἰκαστικῆς ὁμιλίας.
Στὸ σημερινὸ ἔργο του περιέχονται οἱ συμπυκνωμένες ἀντιλήψεις του πάνω στὶς τέχνες καὶ
οἱ στόχοι ποὺ ἔχει ἐπιλέξει γιὰ τὴν ἀτομικὴ του παρουσίαση. Μποροῦμε ἐπομένως ἀπ’ αὐτό, νὰ ἐπι-
σημάνωμε τὰ πιὸ βασικὰ χαρακτηριστικὰ τῆς τέχνης του, ὅπως τὴν ἀνεξιθρησκεία του ἀπέναντι στὶς
ποικιλόνυμες σχολὲς καὶ τάσεις. Τίποτε δὲν ἀποποιεῖται ἀπ’ τὴν ὁποιαδήποτε ἐκφραστικὴ ἐμπειρία
καὶ σὲ καμμιὰ δογματικὴ προσκόλληση δὲν ὑποδουλώνεται. Ἀνθολογεῖ καὶ ἀπὸ τὴν παραστατικὴ καὶ
ἀπὸ τὴν ἀφηρημένη τέχνη τὸ κάθε χρῆσιμο καὶ ἀφομοιώσιμο στοιχεῖο ποὺ ἐντάσσεται ὀργανικὰ στὶς
δικὲς του διαθέσεις.
Ἔπισης, ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὸ ἔργο του, ὁ Μάρκελλος δὲν πιστεύει πῶς οἱ σκοποὶ
τῆς σύγχρονης τέχνης μποροῦν νὰ περιοριστοῦν στὴ θεματογραφικὴ ἐξιστόρηση τοῦ ἀντιχειμενικά
ὑπαρκτοῦ, ὅσο κι’ ἄν ἔχῃ προσλάβει συμβολικὸ χαρακτήρα, χωρὶς νὰ διακόπτῃ τὴν ἐπαφὴ του μὲ τὸ
φυσικὸ περιβάλλον. Κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο ἀρνεῖται νὰ προσχωρήση στὴν ἀνειχονικὴ καὶ ἀκραία ἀφαίρεση
ποὺ μπορεῖ νὰ ὁδηγήση στὴ χαώδη μόνωση τῶν ὑποχειμενικῶν φαντασιώσεων.
Γι’ αὐτὸν ἢ ἐξωτερικὴ πραγματικότητα χρησιμεύει σὰν ἀρχικὸς ἐρεθισμός, περισσότερο μία
πρόκληση αἰσθήματος ποὺ κινητοποιεῖ τὴ δημιουργία του. Ἐἶναι δηλαδὴ ἐλεύθερος παραστατικὸς
ποὺ πολλὲς φορὲς πλησιάζει τὰ σύνορα τοῦ ἀφηρημένου, ποὺ δὲν ἰστορεῖ ἐντυπώσεις, ἀλλὰ καταγρά-
φει τὶς ψυχικὲς του καταστάσεις.
Κυρίως καταγράφει τὶς πίκρες ποὺ βαραίνουν τὸ σημερινὸ κόσμο, τὴν ἐφιαλτικὴ ζωὴ τῶν ἀπλῶν
ἀνθρώπων βυθισμένη στὴν καταθλιψη καὶ τὴν ἐξουθένωση τῆς σκοτεινῆς καθημερινότητος.
“Ὅπως ἀναφέραμε, κάποιες ἀσαφεῖς καὶ παραλλαγμένες ὑπόνοιες τῆς πραγματικότητος -
κάποιοι σταθμοὶ σιδηροδρόμων, βιομηχανικοὶ χῶροι, νυκτερινὲς κατόψεις πολιτειῶν, κάποιες μορφές,
δίνουν τὴν ἀφορμὴ νὰ ἐκφρασθῇ ὁ μόχθος καὶ ἡ διαλυτικὴ μοναξιά τῶν ταπεινῶν καὶ καταφρονε-
μένων.
Καὶ χρωματικὰ καὶ σχηματικὰ οἱ συνθέσεις τοῦ Μάρκελλου διανοίγουν ἕνα χῶρο ἐρέβους ποὺ
τὸν διατρέχει τὸ βάρος μιᾶς ἀδυσώπητης μοίρας γιὰ τοὺς ἀπόκληρους τῆς ζωῆς κι’ ἴσως
αὐτὸ νὰ πιστοποιῇ τὸ βαθύτερο χαρακτήρα τοῦ καλλιτέχνη - ἡ συμπόνια κι’ ἡ συμπαράσταση γιὰ τὸν
ἀνθρωπο, ὁ φόβος κι’ ἡ ἀγωνία γιὰ τὴν τύχη του καὶ ἡ ἀνάγκη νὰ θέσωμε τὴν εὐαισθησία μας στὴν
ὑπηρεσία του, νὰ φωτίσουμε μὲ τὴν ἀγάπη μας τὴν ὑπαρξή του.
Μ’ αὐτή, τὴ ζεστὴ ἀνθρωπιά, μ’ αὐτοὺς τοὺς στόχους, ἡ τέχνη τοῦ Μάρκελλου, γίνεται ἐκφρα-
στὴς τῆς ταραγμένης ἐποχῆς μας καὶ τῶν βιωμάτων τοῦ τόπου μας.
ΤΟΥ ΤΕΧΝΟΚΡΙΤΙΚΟΥ ΝΙΚΟΥ ΑΛΕΞΙΟΥ
Τὰ ἔργα ποὺ ἐκθέτει ὁ Μάρκελλος δὲν εἶναι μιὰ μεμονωμένη καὶ συμπτωματικὴ καλλιτεχνικὴ πράξη
ποὺ προέρχεται ἀπὸ τυχαίες «μεταμορφώσεις» καὶ μοντέρνες «εὐθυγραμμίσεις», τόσο συνηθισμένες
στὶς μέρες μας. Τὸ συμπυκνωμένο ἀποτέλεσμα τῆς συνεχοῦς πορείας του, εἶναι ἀπόρροια πολύχρονης
καὶ ἐπίπονης διακονίας του στὶς πλαστικὲς τέχνες, ποὺ ἀπέβλεπε στὴν ἀρτίωση τῶν ἐκφραστικῶν
του μέσων καὶ τῆς ἐπικοινωνίας του μὲ τὶς σημαντικώτερες φάσεις τῆς Εὐρωπαϊκῆς τέχνης.
Σεκινώντας ἀπὸ τὴ μελέτη τῶν μεγάλων μουσειακῶν (Γκρέκο, Βελάσκουεθ, Γκόγια κ.τ.λ.) διέδραμε
ὅλο τὸν ἱστορικὸ κύκλο τῆς Εὐρωπαϊκῆς τέχνης γιὰ νὰ φτάση στοὺς πιὸ σύγχρονους αἰσθητικοὺς προ-
βληματισμούς. Ἐξοικειωμένος στὴ διεισδυτικὴ μελέτη τῆς παράδοσης καὶ στὴν προσπάθεια γιὰ τὴν
ἐρμηνεία τῶν ἐκάστοτε αἰσθητικῶν φαινομένων τῆς Δυτικῆς τέχνης, προσδιόρισε καὶ τὸ δικὸ του ψυ-
χικὸ περίγραμμα, τὴ ζωγραφικὴ του φυσιογνωμία στὰ βασικὰ τῆς στοιχεία καὶ τοποθετήθηκε ὑπεύ-
θυνα στὸ χῶρο τῆς εἰκαστικῆς ὁμιλίας.
Στὸ σημερινὸ ἔργο του περιέχονται οἱ συμπυκνωμένες ἀντιλήψεις του πάνω στὶς τέχνες καὶ
οἱ στόχοι ποὺ ἔχει ἐπιλέξει γιὰ τὴν ἀτομικὴ του παρουσίαση. Μποροῦμε ἐπομένως ἀπ’ αὐτό, νὰ ἐπι-
σημάνωμε τὰ πιὸ βασικὰ χαρακτηριστικὰ τῆς τέχνης του, ὅπως τὴν ἀνεξιθρησκεία του ἀπέναντι στὶς
ποικιλόνυμες σχολὲς καὶ τάσεις. Τίποτε δὲν ἀποποιεῖται ἀπ’ τὴν ὁποιαδήποτε ἐκφραστικὴ ἐμπειρία
καὶ σὲ καμμιὰ δογματικὴ προσκόλληση δὲν ὑποδουλώνεται. Ἀνθολογεῖ καὶ ἀπὸ τὴν παραστατικὴ καὶ
ἀπὸ τὴν ἀφηρημένη τέχνη τὸ κάθε χρῆσιμο καὶ ἀφομοιώσιμο στοιχεῖο ποὺ ἐντάσσεται ὀργανικὰ στὶς
δικὲς του διαθέσεις.
Ἔπισης, ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὸ ἔργο του, ὁ Μάρκελλος δὲν πιστεύει πῶς οἱ σκοποὶ
τῆς σύγχρονης τέχνης μποροῦν νὰ περιοριστοῦν στὴ θεματογραφικὴ ἐξιστόρηση τοῦ ἀντιχειμενικά
ὑπαρκτοῦ, ὅσο κι’ ἄν ἔχῃ προσλάβει συμβολικὸ χαρακτήρα, χωρὶς νὰ διακόπτῃ τὴν ἐπαφὴ του μὲ τὸ
φυσικὸ περιβάλλον. Κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο ἀρνεῖται νὰ προσχωρήση στὴν ἀνειχονικὴ καὶ ἀκραία ἀφαίρεση
ποὺ μπορεῖ νὰ ὁδηγήση στὴ χαώδη μόνωση τῶν ὑποχειμενικῶν φαντασιώσεων.
Γι’ αὐτὸν ἢ ἐξωτερικὴ πραγματικότητα χρησιμεύει σὰν ἀρχικὸς ἐρεθισμός, περισσότερο μία
πρόκληση αἰσθήματος ποὺ κινητοποιεῖ τὴ δημιουργία του. Ἐἶναι δηλαδὴ ἐλεύθερος παραστατικὸς
ποὺ πολλὲς φορὲς πλησιάζει τὰ σύνορα τοῦ ἀφηρημένου, ποὺ δὲν ἰστορεῖ ἐντυπώσεις, ἀλλὰ καταγρά-
φει τὶς ψυχικὲς του καταστάσεις.
Κυρίως καταγράφει τὶς πίκρες ποὺ βαραίνουν τὸ σημερινὸ κόσμο, τὴν ἐφιαλτικὴ ζωὴ τῶν ἀπλῶν
ἀνθρώπων βυθισμένη στὴν καταθλιψη καὶ τὴν ἐξουθένωση τῆς σκοτεινῆς καθημερινότητος.
“Ὅπως ἀναφέραμε, κάποιες ἀσαφεῖς καὶ παραλλαγμένες ὑπόνοιες τῆς πραγματικότητος -
κάποιοι σταθμοὶ σιδηροδρόμων, βιομηχανικοὶ χῶροι, νυκτερινὲς κατόψεις πολιτειῶν, κάποιες μορφές,
δίνουν τὴν ἀφορμὴ νὰ ἐκφρασθῇ ὁ μόχθος καὶ ἡ διαλυτικὴ μοναξιά τῶν ταπεινῶν καὶ καταφρονε-
μένων.
Καὶ χρωματικὰ καὶ σχηματικὰ οἱ συνθέσεις τοῦ Μάρκελλου διανοίγουν ἕνα χῶρο ἐρέβους ποὺ
τὸν διατρέχει τὸ βάρος μιᾶς ἀδυσώπητης μοίρας γιὰ τοὺς ἀπόκληρους τῆς ζωῆς κι’ ἴσως
αὐτὸ νὰ πιστοποιῇ τὸ βαθύτερο χαρακτήρα τοῦ καλλιτέχνη - ἡ συμπόνια κι’ ἡ συμπαράσταση γιὰ τὸν
ἀνθρωπο, ὁ φόβος κι’ ἡ ἀγωνία γιὰ τὴν τύχη του καὶ ἡ ἀνάγκη νὰ θέσωμε τὴν εὐαισθησία μας στὴν
ὑπηρεσία του, νὰ φωτίσουμε μὲ τὴν ἀγάπη μας τὴν ὑπαρξή του.
Μ’ αὐτή, τὴ ζεστὴ ἀνθρωπιά, μ’ αὐτοὺς τοὺς στόχους, ἡ τέχνη τοῦ Μάρκελλου, γίνεται ἐκφρα-
στὴς τῆς ταραγμένης ἐποχῆς μας καὶ τῶν βιωμάτων τοῦ τόπου μας.
← View all 679 archival documents · Biography of Theodoros Markellos