Κριτική για την έκθεση του Γιάννη Ψυχοπαίδη από τη Ντιάνα Αντωνάκατου
Δημοσίευμα Τύπου — 1975
Ημερομηνία, 9-2-1975
Τιά Την Έκθεση Ζως
Πιμαίου
ΚΡΙΤΙΚΗ —
'Εκθέσεις και καλλιτέχνες
ΤΗΣ ΝΤΙΑΝΑΣ ΑΝΤΩΝΑΚΑΤΟΥ
Δὲν εἶναι μόνο ή ώρίμαν-
ση τῶν ἐποχῶν, ἡ ἐξελικτι-
κὴ ἐκείνη πορεία πρὸς τὶς
λύσεις τῶν προβλημάτων
τοῦ «προηγουμένου χρό-
νου» ποὺ παρουσιάζει ἀν-
τίστοιχα τὴν ώρίμανση στὸ
πνευματικὸ καὶ καλλιτέχνι-
κὸ ἔργο —δημιουργία— αὐ-
τὸ ποὺ τελικὰ ἀποδίδεται
στὶς αἰσθήσεις καὶ στὴ νό-
ηση τῶν συγχρόνων σὰν
συμπέρασμα τῆς ἐποχῆς
τοὺς. Συμπέρασμα ποὺ πρὸ
βάλλει στὴ ρέουσα μορφή
του, τὶς τάσεις, τοὺς στό-
χους, τὰ ἐκφραστικὰ μέσα
ποὺ μ’ αὐτὰ τόσον ὁ Λό-
γος ὅσο καὶ ἡ Τέχνη μορ-
φοποιεῖ τὴ συνείδηση τοῦ
'Ατόμου στὸ σύγχρονο χῶ-
ρο καὶ χρόνο.
Εἶναι καὶ ὁ βιασμός,
στὴν κανονικὴ ζωὴ τοῦ ἀν-
θρώπου : ἡ συγκλονιστικὴ
ἐπέμβαση τοῦ φυσικοῦ π.χ.
στοιχείου, ἡ ἡ παρανοϊκὴ
εἰσβολὴ τοῦ πολέμου ἢ τῆς
ἐπίβολης ἐνὸς συστήματος
βίας, ποὺ ἀσκεῖ μὲ τὴν κο-
σμογονικὴ ἀναστάτωση τῆς
ἰσορροπίας στὴ λειτουργία
τῆς ζωῆς μιὰν ἄλλη μορ-
φὴ ώρίμανσης. Σ’ αὐτὴν ὁ
ρυθμὸς εἶναι πολὺ πιὸ τα-
χὺς καὶ ἡ προσωπικὴ στὸ
κάθε ἀτομο παραλλαγή
τῆς μεταμορφώνεται μ’ ἔ-
να χαρακτήρα τελείως διά-
φορο: αἰτία ἢ προσωπικὴ
του στάση θέση ἀντίδραση
καὶ δράση, στὴν εἰσβολὴ
τοῦ ἀφύσικου, τοῦ πιεστι-
κοῦ, τοῦ καταστρεπτικοῦ
στοιχείου μέσα στὴ ζωή
του.
Στὸν πνευματικὸ ἀνθρώ-
πο καὶ στὸν καλλιτέχνη,
στὰ ἄτομα ποὺ ἔχουν τὴν
δυνατότητα νὰ μεταπλά-
θουν τὸν ἐκφραστικὸ Λόγο
τῶν ἄλλοιώσεών τους, σὲ
δημιουργικὴ ἐκφραση, τὸ
φαινόμενο αὐτῆς παραλ-
λαγῆς τῆς ώρίμανσης, τῆς
φυσικῆς καὶ τῆς βίας,
παρουσιάζει τὶς κλιμακώ-
σεις ἐκείνες ποὺ ἀποδίδουν
ἐνταση, τὴ μορφὴ τῆς ἐπο-
χῆς στὴν ἐσωτερικὴ τους
δόμηση.
Λέμε γιὰ τὸν αἰῶνα μας,
γιὰ τὴν τρομαχτικὴ τοῦ τε-
χνικὴ πρόοδο, γιὰ τὸν ἀ-
στραπιαίο ἐξελικτικὸ τοῦ
ρυθμὸ ποὺ ἔχει ἐπιφέρει
μιὰν ἀντίστοιχη ώρίμανση
ποὺ ἔξκινάει ἀπὸ τὴν πολ-
λαπλὴ πρόσληψη (γνώσε-
ων, παραστάσεων, διωμά-
των) στὴν πολλαπλὴ καὶ
τάκτηση τῶν ἐμπειριῶν καὶ
καταλήγει στὴν ἀντιφατι-
κὴ πολλαπλότητα τῶν θε-
σεων καὶ τῶν ἀρνήσεων.
Μέσα ὅμως ἀπ’ αὐτὴν τὴν
ἀντιφατικὴ πολλαπλότητα,
πρέπει κανεὶς νὰ τὸ ἀνα-
νωρίσει, παρουσιάζεται αἰ-
στὸ σύνολο τῆς μιὰ ἀνθρώ-
πινη σκέψη ἰκανότερη νὰ
διατυπωθεῖ. Μὲ μέσα πολὺ
πιὸ βαθειά. Μορφοποιεῖται
ἐνα ἀνθρώπινο αἰσθητήριο
πολὺ πιὸ ἱκανὸ νὰ διεισδύ-
σει στὰ αἰτήματα τῆς μορ-
φῆς καὶ τοῦ περιεχομένου.
Μὲ μέσα πολὺ πιὸ διερευ-
νητικά.
'Απὸ τὸ Λόγο ὡς τὶς Κα-
λὲς Τέχνες καὶ τὴ Μουσι-
κή, ἀπὸ τὸ Θέατρο ὡς τὴν
"Εβδομη Τέχνη, ἡ πολλα-
πλότητα ἄλλα καὶ ἡ ώρί-
μανση, ἔχει μιὰ μορφὴ πο-
λὺ πιὸ ἐσωτερική, ἐνα βά-
ρος πολὺ πιὸ διανοητικὸ ἀ-
πὸ ὅσο εἶχε λίγες δεκαετί-
ες πρίν. "Ἐνα κινηματο-
γραφικὸ ἔργο π.χ. ποὺ θε-
ωρήθηκε καλὸ λίγα χρό-
νια πρίν, ὅταν τὸ ἐξαναβλέ-
πουμε μὲ τὰ μάτια τῆς δι-
κῆς μας ἐποχῆς, μὰς φαί-
νεται ἐπιφανειακό, ἐξωτε-
ρικό, «δὲν προβληματίζε-
ται» εἶναι ὁ χαρακτηρι-
σμὸς μας γι’ αὐτό. (Φυσι-
κὰ δὲν μιλάμε γιὰ ἀρι-
στουργήματα ἀξεπέραστα).
Στὴ ζωγραφική, γιὰ νὰ
ξαναγυρίσουμε στὸ χῶρο
μας, ἔχει γίνει κάτι ἀνά-
λογο, ποὺ ἀντιπροσώπευε
καὶ τὸ 80% τῶν συναδέλ-
φων του, ὅλοένα καὶ πα-
ραχωρεῖ τὴ θέση του, μὲ
τὸν ἐξπρεσιονισμό, μὲ τὸν
κυβισμό, μὲ τὸ ABSTRACT
σ’ ἐνα πιὸ «σκεπτόμενο» πε-\
ριεχόμενο. Σ’ ἐνα «προβλη-
ματιζόμενο» στόχο κατευθύ-
νεται τώρα ὁ πίνακας, ποὺ
οὐσιαστικὰ γίνεται μέσο
ἐκφρασης, ἀποδοκιμασίας
καὶ ἀρνησης.
Στὴ στήλη αὐτὴ ἔχουμε
φέρει τὸ Κρατικὸ Ρεαλι-
σμὸ σὰ ἐνα παράδειγμα αὐ-
τῆς τῆς ἄλλαγῆς θέσεων,
τοῦ σύγχρονου ζωγράφου,
ποὺ καθόλου δὲν τοῦ ἀρ-
κεῖ τὸ «ὑπαιθρο», σὰ μέ-
σον ἐκφραση συναισθημά-
των ποὺ κυριολεχτικὰ συγ-
κλονίζονται ἀπὸ πιεστικὰ
προβλήματα καὶ ποὺ δὲν
τὰ ἐκτονώνει μιὰ φυγὴ μέ-
σα ἀπὸ τὸ ὡραῖο ἐλληνικὸ
τοπίο. Καὶ φυσικὰ οἱ νέοι
ζωγράφοι εἶναι πιὸ κοντὰ
σ’ αὐτὴν τὴν μετάθεση τοῦ
στόχου. Τώρα, ἔχει ἀντι-
στραφεῖ τὸ ποσοστὸ —μι-
λάμε γιὰ ἐνα σύνολο μιᾶς
στάθμης στὴν ἀσκηση τῆς
ζωγραφικῆς. "Ἐνα 80% τῶ-
ρα ἔχουν κατευθύνει τὴ ζω-
γραφικὴ τους πρὸς τὴν ἐν-
νοια μιᾶς ἀποστολῆς.
Γιὰ τὸν Γιάννη Ψυχοπαί-\
δη ἡ ἐννοια αὐτὴ εἶναι μιὰ
θαυμάσια πραγμάτωση, ἀ-\
ποδομένη ἀπὸ μιὰ προικι-
σμένη ἀνθρώπινη εὐαισθη-\
σία, καὶ ἀπὸ ἐνα δυνατὸ
ταλέντο.
'Ο Ψυχοπαίδης τέλειωσε
τὶς σπουδές του στὴν Α.Σ.
Κ.Τ. τὸ 1968 καὶ εἶναι μό-\
λις 30 χρονῶν. 'Απὸ τὸ ἔ-\
τος 1971 σπουδάζει μὲ ὑπο-\
τροφία τῆς D.A.A.D., στὴν
'Ακαδημία Καλῶν Τεχνῶν
Μονάχου, ὅπου καὶ ζεῖ. "Ἐ-\
χει ἡδη λάβει μέρος σὲ
πολλὲς ἐκθέσεις τοῦ ἐξωτε-\
ρικοῦ, στὴν 'Αθήνα καὶ στὴ
Θεσσαλονίκη.
'Η ἐπίδραση τοῦ Γερμανικοῦ
Ρεαλισμοῦ ἐπαιξε ἐνα ση-\
μαντικὸ ρόλο στὴν κατεύ-\
θυνση τῆς ζωγραφικῆς τοῦ
Ψυχοπαίδη. 'Η παρουσίαση
(τοῦ δραματικοῦ, τῆς βίας,
τῆς ἀδικίας, τοῦ ἄλλοπρό-\
σαλλου ἀνάμεσα στὴν ὑ-\
περκαταναλωτικὴ βιτρίνα
τὰ ἐποχῆς τοῦ 19ου καὶ τῶν
ἀρχῶν τοῦ 20οῦ ποὺ πέρα-\
σαν καὶ τράφηκαν μὲ τὸ
Μόναχο. Πόσο διαφορετικὴ
εἶταν ἡ στάση τοῦ καλλι-\
τέχνη ἀπέναντι στὸ ἀνθρώ-\
πινο πρόβλημα, ἀπέναντι
στὸ περιγραφικὸ εἶδος τῆς
συμπόνοιας ποὺ μ’ αὐτὴ
μπορούσε νὰ περιβάλλει τὸ
φτωχὸ παιδί π.χ. ἡ τὸ σκο-
πο, τὴν ἀμέτοχη ὑπεροχή
τῆς ὁμορφίας (ἔργα Ρενου
ἀρ π.χ.) καὶ κάτω, ἡ πει-\
νασμένη οἰκαγένεια τῆς
φτωχογειτονιάς, ἡ ἀστυνο-\
μικὴ βία, ὁ σκοτωμένος στὸ
πεζοδρόμιο ἐνὸς ἰδανικοῦ
ἀνθρωπινότερης ζωῆς. "Ἡ
παράθεση τῆς ἀφθονίας τῆς
τεχνοκρατικῆς ἐποχῆς μὲ
τὴν ἐπίδειξη τοῦ σέξ τῆς
Τ.Υ., τῶν ἀπορρυπαντικῶν
κάτω ὁ ἀναστατωμένος ἀν-\
θρωπος ποὺ «βιάζεται» ποὺ
μαρτυράει ποὺ φυτοζωεῖ, ὁ
ἀνθρωπος κάθε γωνίας τῆς
γῆς ποὺ ἐνῶσε σὲ ἐνα τὰ
προβλήματα τῆς: στὸ ἀ-\
σπρο καὶ στὸ μαύρο. "Ὁ
Τιά Την Έκθεση Ζως
Πιμαίου
ΚΡΙΤΙΚΗ —
'Εκθέσεις και καλλιτέχνες
ΤΗΣ ΝΤΙΑΝΑΣ ΑΝΤΩΝΑΚΑΤΟΥ
Δὲν εἶναι μόνο ή ώρίμαν-
ση τῶν ἐποχῶν, ἡ ἐξελικτι-
κὴ ἐκείνη πορεία πρὸς τὶς
λύσεις τῶν προβλημάτων
τοῦ «προηγουμένου χρό-
νου» ποὺ παρουσιάζει ἀν-
τίστοιχα τὴν ώρίμανση στὸ
πνευματικὸ καὶ καλλιτέχνι-
κὸ ἔργο —δημιουργία— αὐ-
τὸ ποὺ τελικὰ ἀποδίδεται
στὶς αἰσθήσεις καὶ στὴ νό-
ηση τῶν συγχρόνων σὰν
συμπέρασμα τῆς ἐποχῆς
τοὺς. Συμπέρασμα ποὺ πρὸ
βάλλει στὴ ρέουσα μορφή
του, τὶς τάσεις, τοὺς στό-
χους, τὰ ἐκφραστικὰ μέσα
ποὺ μ’ αὐτὰ τόσον ὁ Λό-
γος ὅσο καὶ ἡ Τέχνη μορ-
φοποιεῖ τὴ συνείδηση τοῦ
'Ατόμου στὸ σύγχρονο χῶ-
ρο καὶ χρόνο.
Εἶναι καὶ ὁ βιασμός,
στὴν κανονικὴ ζωὴ τοῦ ἀν-
θρώπου : ἡ συγκλονιστικὴ
ἐπέμβαση τοῦ φυσικοῦ π.χ.
στοιχείου, ἡ ἡ παρανοϊκὴ
εἰσβολὴ τοῦ πολέμου ἢ τῆς
ἐπίβολης ἐνὸς συστήματος
βίας, ποὺ ἀσκεῖ μὲ τὴν κο-
σμογονικὴ ἀναστάτωση τῆς
ἰσορροπίας στὴ λειτουργία
τῆς ζωῆς μιὰν ἄλλη μορ-
φὴ ώρίμανσης. Σ’ αὐτὴν ὁ
ρυθμὸς εἶναι πολὺ πιὸ τα-
χὺς καὶ ἡ προσωπικὴ στὸ
κάθε ἀτομο παραλλαγή
τῆς μεταμορφώνεται μ’ ἔ-
να χαρακτήρα τελείως διά-
φορο: αἰτία ἢ προσωπικὴ
του στάση θέση ἀντίδραση
καὶ δράση, στὴν εἰσβολὴ
τοῦ ἀφύσικου, τοῦ πιεστι-
κοῦ, τοῦ καταστρεπτικοῦ
στοιχείου μέσα στὴ ζωή
του.
Στὸν πνευματικὸ ἀνθρώ-
πο καὶ στὸν καλλιτέχνη,
στὰ ἄτομα ποὺ ἔχουν τὴν
δυνατότητα νὰ μεταπλά-
θουν τὸν ἐκφραστικὸ Λόγο
τῶν ἄλλοιώσεών τους, σὲ
δημιουργικὴ ἐκφραση, τὸ
φαινόμενο αὐτῆς παραλ-
λαγῆς τῆς ώρίμανσης, τῆς
φυσικῆς καὶ τῆς βίας,
παρουσιάζει τὶς κλιμακώ-
σεις ἐκείνες ποὺ ἀποδίδουν
ἐνταση, τὴ μορφὴ τῆς ἐπο-
χῆς στὴν ἐσωτερικὴ τους
δόμηση.
Λέμε γιὰ τὸν αἰῶνα μας,
γιὰ τὴν τρομαχτικὴ τοῦ τε-
χνικὴ πρόοδο, γιὰ τὸν ἀ-
στραπιαίο ἐξελικτικὸ τοῦ
ρυθμὸ ποὺ ἔχει ἐπιφέρει
μιὰν ἀντίστοιχη ώρίμανση
ποὺ ἔξκινάει ἀπὸ τὴν πολ-
λαπλὴ πρόσληψη (γνώσε-
ων, παραστάσεων, διωμά-
των) στὴν πολλαπλὴ καὶ
τάκτηση τῶν ἐμπειριῶν καὶ
καταλήγει στὴν ἀντιφατι-
κὴ πολλαπλότητα τῶν θε-
σεων καὶ τῶν ἀρνήσεων.
Μέσα ὅμως ἀπ’ αὐτὴν τὴν
ἀντιφατικὴ πολλαπλότητα,
πρέπει κανεὶς νὰ τὸ ἀνα-
νωρίσει, παρουσιάζεται αἰ-
στὸ σύνολο τῆς μιὰ ἀνθρώ-
πινη σκέψη ἰκανότερη νὰ
διατυπωθεῖ. Μὲ μέσα πολὺ
πιὸ βαθειά. Μορφοποιεῖται
ἐνα ἀνθρώπινο αἰσθητήριο
πολὺ πιὸ ἱκανὸ νὰ διεισδύ-
σει στὰ αἰτήματα τῆς μορ-
φῆς καὶ τοῦ περιεχομένου.
Μὲ μέσα πολὺ πιὸ διερευ-
νητικά.
'Απὸ τὸ Λόγο ὡς τὶς Κα-
λὲς Τέχνες καὶ τὴ Μουσι-
κή, ἀπὸ τὸ Θέατρο ὡς τὴν
"Εβδομη Τέχνη, ἡ πολλα-
πλότητα ἄλλα καὶ ἡ ώρί-
μανση, ἔχει μιὰ μορφὴ πο-
λὺ πιὸ ἐσωτερική, ἐνα βά-
ρος πολὺ πιὸ διανοητικὸ ἀ-
πὸ ὅσο εἶχε λίγες δεκαετί-
ες πρίν. "Ἐνα κινηματο-
γραφικὸ ἔργο π.χ. ποὺ θε-
ωρήθηκε καλὸ λίγα χρό-
νια πρίν, ὅταν τὸ ἐξαναβλέ-
πουμε μὲ τὰ μάτια τῆς δι-
κῆς μας ἐποχῆς, μὰς φαί-
νεται ἐπιφανειακό, ἐξωτε-
ρικό, «δὲν προβληματίζε-
ται» εἶναι ὁ χαρακτηρι-
σμὸς μας γι’ αὐτό. (Φυσι-
κὰ δὲν μιλάμε γιὰ ἀρι-
στουργήματα ἀξεπέραστα).
Στὴ ζωγραφική, γιὰ νὰ
ξαναγυρίσουμε στὸ χῶρο
μας, ἔχει γίνει κάτι ἀνά-
λογο, ποὺ ἀντιπροσώπευε
καὶ τὸ 80% τῶν συναδέλ-
φων του, ὅλοένα καὶ πα-
ραχωρεῖ τὴ θέση του, μὲ
τὸν ἐξπρεσιονισμό, μὲ τὸν
κυβισμό, μὲ τὸ ABSTRACT
σ’ ἐνα πιὸ «σκεπτόμενο» πε-\
ριεχόμενο. Σ’ ἐνα «προβλη-
ματιζόμενο» στόχο κατευθύ-
νεται τώρα ὁ πίνακας, ποὺ
οὐσιαστικὰ γίνεται μέσο
ἐκφρασης, ἀποδοκιμασίας
καὶ ἀρνησης.
Στὴ στήλη αὐτὴ ἔχουμε
φέρει τὸ Κρατικὸ Ρεαλι-
σμὸ σὰ ἐνα παράδειγμα αὐ-
τῆς τῆς ἄλλαγῆς θέσεων,
τοῦ σύγχρονου ζωγράφου,
ποὺ καθόλου δὲν τοῦ ἀρ-
κεῖ τὸ «ὑπαιθρο», σὰ μέ-
σον ἐκφραση συναισθημά-
των ποὺ κυριολεχτικὰ συγ-
κλονίζονται ἀπὸ πιεστικὰ
προβλήματα καὶ ποὺ δὲν
τὰ ἐκτονώνει μιὰ φυγὴ μέ-
σα ἀπὸ τὸ ὡραῖο ἐλληνικὸ
τοπίο. Καὶ φυσικὰ οἱ νέοι
ζωγράφοι εἶναι πιὸ κοντὰ
σ’ αὐτὴν τὴν μετάθεση τοῦ
στόχου. Τώρα, ἔχει ἀντι-
στραφεῖ τὸ ποσοστὸ —μι-
λάμε γιὰ ἐνα σύνολο μιᾶς
στάθμης στὴν ἀσκηση τῆς
ζωγραφικῆς. "Ἐνα 80% τῶ-
ρα ἔχουν κατευθύνει τὴ ζω-
γραφικὴ τους πρὸς τὴν ἐν-
νοια μιᾶς ἀποστολῆς.
Γιὰ τὸν Γιάννη Ψυχοπαί-\
δη ἡ ἐννοια αὐτὴ εἶναι μιὰ
θαυμάσια πραγμάτωση, ἀ-\
ποδομένη ἀπὸ μιὰ προικι-
σμένη ἀνθρώπινη εὐαισθη-\
σία, καὶ ἀπὸ ἐνα δυνατὸ
ταλέντο.
'Ο Ψυχοπαίδης τέλειωσε
τὶς σπουδές του στὴν Α.Σ.
Κ.Τ. τὸ 1968 καὶ εἶναι μό-\
λις 30 χρονῶν. 'Απὸ τὸ ἔ-\
τος 1971 σπουδάζει μὲ ὑπο-\
τροφία τῆς D.A.A.D., στὴν
'Ακαδημία Καλῶν Τεχνῶν
Μονάχου, ὅπου καὶ ζεῖ. "Ἐ-\
χει ἡδη λάβει μέρος σὲ
πολλὲς ἐκθέσεις τοῦ ἐξωτε-\
ρικοῦ, στὴν 'Αθήνα καὶ στὴ
Θεσσαλονίκη.
'Η ἐπίδραση τοῦ Γερμανικοῦ
Ρεαλισμοῦ ἐπαιξε ἐνα ση-\
μαντικὸ ρόλο στὴν κατεύ-\
θυνση τῆς ζωγραφικῆς τοῦ
Ψυχοπαίδη. 'Η παρουσίαση
(τοῦ δραματικοῦ, τῆς βίας,
τῆς ἀδικίας, τοῦ ἄλλοπρό-\
σαλλου ἀνάμεσα στὴν ὑ-\
περκαταναλωτικὴ βιτρίνα
τὰ ἐποχῆς τοῦ 19ου καὶ τῶν
ἀρχῶν τοῦ 20οῦ ποὺ πέρα-\
σαν καὶ τράφηκαν μὲ τὸ
Μόναχο. Πόσο διαφορετικὴ
εἶταν ἡ στάση τοῦ καλλι-\
τέχνη ἀπέναντι στὸ ἀνθρώ-\
πινο πρόβλημα, ἀπέναντι
στὸ περιγραφικὸ εἶδος τῆς
συμπόνοιας ποὺ μ’ αὐτὴ
μπορούσε νὰ περιβάλλει τὸ
φτωχὸ παιδί π.χ. ἡ τὸ σκο-
πο, τὴν ἀμέτοχη ὑπεροχή
τῆς ὁμορφίας (ἔργα Ρενου
ἀρ π.χ.) καὶ κάτω, ἡ πει-\
νασμένη οἰκαγένεια τῆς
φτωχογειτονιάς, ἡ ἀστυνο-\
μικὴ βία, ὁ σκοτωμένος στὸ
πεζοδρόμιο ἐνὸς ἰδανικοῦ
ἀνθρωπινότερης ζωῆς. "Ἡ
παράθεση τῆς ἀφθονίας τῆς
τεχνοκρατικῆς ἐποχῆς μὲ
τὴν ἐπίδειξη τοῦ σέξ τῆς
Τ.Υ., τῶν ἀπορρυπαντικῶν
κάτω ὁ ἀναστατωμένος ἀν-\
θρωπος ποὺ «βιάζεται» ποὺ
μαρτυράει ποὺ φυτοζωεῖ, ὁ
ἀνθρωπος κάθε γωνίας τῆς
γῆς ποὺ ἐνῶσε σὲ ἐνα τὰ
προβλήματα τῆς: στὸ ἀ-\
σπρο καὶ στὸ μαύρο. "Ὁ
← View all 679 archival documents · Biography of Theodoros Markellos