Κριτική για τις εκθέσεις Ψυχοπαίδη, Αγγελίνου και Μάρκελλου στον Ελεύθερο Κόσμο (1975)
Δημοσίευμα Τύπου
— 1975
ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΚΟΣΜΟΣ , Αθήνα
1975 "ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΚΟΣΜΟΣ" Γιά τήν έκθεση τοῦ Πληγίον
ΚΡΙΤΙΚΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ
ΤΟΥ κ. ΣΤΕΛΙΟΥ ΛΥΔΑΚΗ
Τό νόημα τριῶν έκδέσεων
ΓΙΑΝΝΗ ΨΥΧΟΠΑΙΔΗ, ΜΠΕΜΠΑΣ ΑΓΓΕΛΙΝΟΥ, ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΜΑΡΚΕΛΛΟΥ
'Ο Γιάννης Ψυχοπαίδης, γεννήθηκε στήν 'Αθήνα στά 1945. Σπούδασε στήν Σχολή Καλών Τεχνών και μὲ ὑποτροφία στὸ Μόναχο, δὲ ποὺ ἀπὸ τὸ 1971 ζῆ καὶ ἐργάζεται.
Πρὶν ἀπὸ 50 χρόνια (στά 1925) φοιτούσε στήν Σχολή Καλῶν Τεχνῶν τοῦ Μονάχου ὁ τελευταῖος 'Ελλήνας ζωγράφος (ὁ Δημήτρης Δάβης) μιᾶς τεράστιας ὁμάδας 'Ελλήνων (63 περίπου), ποὺ ἀπὸ τὰ 1840 καὶ ὕστερα εἶχαν σπουδάσει στήν περιφήμην ἐκκείνη Σχολή. 'Απὸ τότε ἄλλαξαν πολὺ τὰ πράγματα. Τὸ Παρίσι
κυριάρχησε σιγὰ - σιγὰ στὴν συνείδηση τῶν 'Ελλήνων καλλιτεχνῶν καὶ ἀπετέλεσε σχεδὸν τὸν ἀποκλειστικὸ πόλο Ἑλλῆς γιὰ τὶς νεώτερες γενιές. Στὴν ἴδια τὴν 'Ελλάδα δυσφημίστηκε ἢ βαυαρικὴ πρωτεύουσα καὶ θεωρήθηκε — πολὺ ἄδικα — αἰτία γιὰ τὸ ἀκαδημαϊκὸ πνεῦμα τῶν ἀκαδημαϊκῶν 'Ελλήνων ζωγράφων. Κανεὶς βέβαια δὲν ἤξερε πῶς εἶχαν ἀπὸ ἱστορικὴ πλευρὰς τὰ πράγματα καὶ κανεὶς δὲν ἤθελε νὰ ξέρη. Τὰ ἱμπρεσσιονιστικὰ καὶ μεταϊμπρεσσιονιστικὰ κινήματα ἐνίσχυαν τὴν προκατάληψη, ὅτι μόνο ἡ Γαλλία ὑπορεῖ πραγματικὰ νὰ ἀποβῇ παραγωγικὴ ἀπὸ καλλιτεχνικὴ πλευρὰς γιὰ τοὺς 'Ελληνες. Σήμερα, μέσω κυρίως τῆς Γερμανικῆς 'Υπηρεσίας 'Υποτροφιῶν βρίσκουμε καὶ πάλι 'Ελληνες στὴν Γερμανία (Παῦλος, 'Ακριθάκης κ.ἄ.). 'Ο Ψυχοπαίδης στὸ Μόναχο γεφυρώνει τὸ παρελθὸν μὲ τὸ παρόν καὶ ἀσχολεῖται καὶ μὲ τὰ δύο.
Στὴν γραμμὴ μιᾶς ὁμάδας ρεαλιστῶν — συμβολιστῶν ἐπιστρατεύεται γιὰ τὴν κριτικὴ ἀντιμετώπιση τῆς ἱστορίας καὶ τῆς ἱστορίας μας μὲ ἄκετα ἐνδιαφέροντα τρόπο. Προτιμώντας μιὰ ἀποσπασματικὴ συσχέτιση στοιχείων ἐπάνω στὴν εἰκονιστικὴ ἐπιφάνεια καταστρίζει καταστάσεις καὶ γεγονότα. 'Εκεῖνο ποὺ φαίνεται βασικὰ νὰ ἀπασχολῇ τὸν καλλιτέχνη εἶναι οἱ ἀντιθέσεις ποὺ παρουσιάζει ὁ κόσμος καὶ ἡ ζωή. Εἰδικότερα ἐνδιαφέρεται γιὰ τὶς ἀντιθέσεις κοινωνικοπολιτιστικοῦ χαρακτήρα. 'Εστὶ ἐκστρατεύει ἐναντίον τῶν μεγάλων προτύπων τοῦ παρελθόντος ἀντιπαραβάλλοντας τα μὲ στυγνὲς ἐκφράσεις τῆς ζωῆς τοῦ παρόντος. Βάλλει ἐναντίον μιᾶς ὡραιοποιημένης ἐπιφάνειας ἡ ἐναντίον τῶν μεγαλόσχημων χειρονομιῶν ἐνός παρόντος ποὺ εἶναι μόνο κενὰ καμώματα. Σ' ἐνα ἔργο π.χ. μὲ τίτλο «Ἀφιέρωμα στὸν Ρενουάρ», ὁ Ψυχοπαίδης ἀντιπαραβάλλει στὸν εὐδαιμονισμὸ τὸ δρᾶμα τῆς ἀνθρώπινης πραγματικότητας: Τὸν καθημερινὸ ἄγωνα, τὸν πόλεμο, τὴν ἀνθρώπινη κακοδαιμονία. Τὰ ἀγαθὰ τῆς καταναλωτικῆς κοινωνίας ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρὰ προσφέρονται σὰν σύμβολα κενότητας καὶ πνευματικοῦ ἐξανδροποδισμοῦ.
Βέβαια ἡ περίπτωση Ψυχοπαίδη εἶναι ἀντιποσωπευτικὴ γιὰ μιὰ τέχνη ποὺ δὲν γίνεται γιὰ τὴν τέχνη καὶ μόνο. 'Ἀλλωστε αὐτὸ ποὺ ὀνομάζει κανεὶς τέχνη, πρέπει
νὰ ἀναθεωρηθῇ ἐδῶ: ἔχουμε μιὰ καλλιτεχνικὴ διάθεση, ποὺ παρακάμπτει τὸν ἐκφραστικὸ κώδικα τοῦ παρελθόντος, ἀναχτώντας ἐνα νέο. Οὐσιαστικὰ βρίσκεται ἀκόμη μέσα στὰ πλαίσια τῆς ἀναζήτησης. 'Ἡ ἀναζήτηση δμως εἶναι τὸ βασικότερο στοιχεῖο τοῦ νέου αὐτοῦ ἐκφραστικοῦ κώδικα.
Στὴν γκαλερί «Ἀστορ» παρουσιάζει τὸ ἔργο τῆς ἡ Μπέμπα Άγγελινοῦ. Γιὰ ἐκεῖνον ποὺ γνώριζε τὴν παλιότερη δουλειά της, κάνει ἐντύπωση ἡ ἀναπροσαρμογή τῆς ἀπὸ ἕνα γλυκερὸ ὑπαιθρισμὸ σ' ἕνα αὐστηρὸ γεωμετρισμὸ κυβιστικοῦ τύπου. 'Ἡ ζωγράφος ἀνακάλυψε τὶς διακυμάνσεις τῶν ραδιώσεων τοῦ ἀρχαίου κίονα καὶ τὶς ἐκμεταλλεύεται γιὰ μερικὰ ἐπιτυχημένα πλέγματα. ποὺ ὅμως πολλὲς φορὲς εἶναι ἀσύνθετα καὶ νεκρὰ ἀπὸ χρωματικὲς πλευρὰς. 'Ομως, δὲν θὰ πρέπει νὰ παραβλέψῃ κανεὶς τὴν καλὴ διάθεση καὶ τὴν ποιότητα μερικῶν κομματιῶν, ποὺ οὐσιαστικὰ χάνονται στὸ πλῆθος τῶν διοικομοφῶν σχημάτων.
Στὸ Πνευματικὸ Κέντρο τοῦ Δήμου 'Αθηναίων ἐκθέ-ει ὁ Θεόδωρος Μάρκελλος 70 περίπου ἔργα μὲ θέμα τὸ Πήλιο. 'Ὁ ζωγράφος αὐτὸς, ποὺ γεννήθηκε στὴν 'Αθήνα στά 1925 καὶ σπούδασε στὴν Σχολὴ Καλῶν Τεχνῶν, καλλιεργεῖ ἐνα ἐντὸνο ἐξπρεσσιονιστικὸ ὑπαιθρισμὸ ἀρκετὰ κατάλληλο γιὰ νὰ ἀποδοθῇ ὁ δοσερὸς καὶ χυμώδης χαρακτήρας ἐνός τοπίου, ὅπως εἶναι τὸ Πήλιο. 'Ἀφομοιώνονται γραφικὰ τμήματα τοῦ ὕφασμα αὐτοῦ τόπου καὶ ἐπιχειρεῖται ἡ ἀπομόνωση τοῦ τυπικοῦ καὶ τοῦ ἐνδιαφεροντος. Μὲ ἀδρές πινελιές σκορπίζονται τὰ δυνατὰ χρώματα, ἐπάνω στὴν εἰκονιστικὴ ἐπιφάνεια μὲ σκοπὸ νὰ ἐνισχύσουν τὴν ἀμεση ἐντύπωση καὶ νὰ τὴν κάνουν ὅσο γίνεται ποιό ἐκφραστική.
ΘΑ ΕΠΙΛΥΘΟΥΝ ΣΥΝΤΟΜΩΣ
ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΩΝ
Εὐρυτάτη συζήτηση μὲ τοὺς ἀρχαιολόγους ἔκαμε ὁ ὑπουργὸς Πολιτισμοῦ καὶ 'Επιστημῶν κ. Κ. Τρυπάνης, εἰς τὸ ἀμφιθέατρον τοῦ 'Αρχαιολογικοῦ Μουσείου, ὅπου ἤκουσε τὰ προβλήματα καὶ τὰ αἰτήματα τῆς τάξεως, χαρακτηρίσας αὐτὰ ὡς δικαιολογημένα καὶ ὁποσχεθεὶς ἱκανοποίησιν.
Τὰ αἰτήματα αὐτὰ εἶναι τὰ ἔξης: 1) Νὰ τοὺς δοθῇ ἡ δυνατότης τετραμήνου παραμονῆς εἰς τὰς 'Αθήνας, προκειμένου νὰ ἀποκτήσουν διδακτορικὸν δίπλωμα. 2) Νὰ σύξηθοῦν αἱ κατὰ τόπους ἐφορείαι καὶ ἰδιαιτέρως αἱ ἐφορείαι δυζαντινῶν ρητμείων. 3) Νὰ χορηγηθοῦν εἰς τοὺς ἀρχαιολόγους μέσα μεταφορὰς εἰς τοὺς τόπους τῆς ἐργασίας των.
'Ο κ. ὑπουργὸς, πέραν τῶν καταφατικῶν ἀπαντήσεων εἰς τὰ θέματα αὐτὰ, εἶπεν ὅτι θὰ γίνη ὁ ἀναμενόμενος ὑπὸ τῆς τάξεως ἀρχαιολογικὸς Νόμος καὶ θὰ ρυθμισταὶ σὲ μετάφρασι. Π. Μ.
Νέο ἔργο
ἀπὸ τὸν θίασο
Γιάννη Φέρτη —
Καλογεροπούλου
• Στὸ θέατρο «Ἀθήνα», ὁ θίασος Γιάν. Φέρτη — Ξένιας Καλογεροπούλου δίδει τὸ ἐρχόμενο Σάββατο, σὲ ἀπογευματινὴ καὶ βραδυνὴ παράστασι, τὴν πρεμιέρα τοῦ ἔργου «Ἀστυνομίας» τοῦ Μρόζεκ, ποὺ παρουσιάζεται σὲ μετάφρασι. Π. Μ.
Δίσκοι μέ
ΚΡΙΤΙΚΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ
ΤΟΥ κ. ΣΤΕΛΙΟΥ ΛΥΔΑΚΗ
Τό νόημα τριῶν έκδέσεων
ΓΙΑΝΝΗ ΨΥΧΟΠΑΙΔΗ, ΜΠΕΜΠΑΣ ΑΓΓΕΛΙΝΟΥ, ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΜΑΡΚΕΛΛΟΥ
'Ο Γιάννης Ψυχοπαίδης, γεννήθηκε στήν 'Αθήνα στά 1945. Σπούδασε στήν Σχολή Καλών Τεχνών και μὲ ὑποτροφία στὸ Μόναχο, δὲ ποὺ ἀπὸ τὸ 1971 ζῆ καὶ ἐργάζεται.
Πρὶν ἀπὸ 50 χρόνια (στά 1925) φοιτούσε στήν Σχολή Καλῶν Τεχνῶν τοῦ Μονάχου ὁ τελευταῖος 'Ελλήνας ζωγράφος (ὁ Δημήτρης Δάβης) μιᾶς τεράστιας ὁμάδας 'Ελλήνων (63 περίπου), ποὺ ἀπὸ τὰ 1840 καὶ ὕστερα εἶχαν σπουδάσει στήν περιφήμην ἐκκείνη Σχολή. 'Απὸ τότε ἄλλαξαν πολὺ τὰ πράγματα. Τὸ Παρίσι
κυριάρχησε σιγὰ - σιγὰ στὴν συνείδηση τῶν 'Ελλήνων καλλιτεχνῶν καὶ ἀπετέλεσε σχεδὸν τὸν ἀποκλειστικὸ πόλο Ἑλλῆς γιὰ τὶς νεώτερες γενιές. Στὴν ἴδια τὴν 'Ελλάδα δυσφημίστηκε ἢ βαυαρικὴ πρωτεύουσα καὶ θεωρήθηκε — πολὺ ἄδικα — αἰτία γιὰ τὸ ἀκαδημαϊκὸ πνεῦμα τῶν ἀκαδημαϊκῶν 'Ελλήνων ζωγράφων. Κανεὶς βέβαια δὲν ἤξερε πῶς εἶχαν ἀπὸ ἱστορικὴ πλευρὰς τὰ πράγματα καὶ κανεὶς δὲν ἤθελε νὰ ξέρη. Τὰ ἱμπρεσσιονιστικὰ καὶ μεταϊμπρεσσιονιστικὰ κινήματα ἐνίσχυαν τὴν προκατάληψη, ὅτι μόνο ἡ Γαλλία ὑπορεῖ πραγματικὰ νὰ ἀποβῇ παραγωγικὴ ἀπὸ καλλιτεχνικὴ πλευρὰς γιὰ τοὺς 'Ελληνες. Σήμερα, μέσω κυρίως τῆς Γερμανικῆς 'Υπηρεσίας 'Υποτροφιῶν βρίσκουμε καὶ πάλι 'Ελληνες στὴν Γερμανία (Παῦλος, 'Ακριθάκης κ.ἄ.). 'Ο Ψυχοπαίδης στὸ Μόναχο γεφυρώνει τὸ παρελθὸν μὲ τὸ παρόν καὶ ἀσχολεῖται καὶ μὲ τὰ δύο.
Στὴν γραμμὴ μιᾶς ὁμάδας ρεαλιστῶν — συμβολιστῶν ἐπιστρατεύεται γιὰ τὴν κριτικὴ ἀντιμετώπιση τῆς ἱστορίας καὶ τῆς ἱστορίας μας μὲ ἄκετα ἐνδιαφέροντα τρόπο. Προτιμώντας μιὰ ἀποσπασματικὴ συσχέτιση στοιχείων ἐπάνω στὴν εἰκονιστικὴ ἐπιφάνεια καταστρίζει καταστάσεις καὶ γεγονότα. 'Εκεῖνο ποὺ φαίνεται βασικὰ νὰ ἀπασχολῇ τὸν καλλιτέχνη εἶναι οἱ ἀντιθέσεις ποὺ παρουσιάζει ὁ κόσμος καὶ ἡ ζωή. Εἰδικότερα ἐνδιαφέρεται γιὰ τὶς ἀντιθέσεις κοινωνικοπολιτιστικοῦ χαρακτήρα. 'Εστὶ ἐκστρατεύει ἐναντίον τῶν μεγάλων προτύπων τοῦ παρελθόντος ἀντιπαραβάλλοντας τα μὲ στυγνὲς ἐκφράσεις τῆς ζωῆς τοῦ παρόντος. Βάλλει ἐναντίον μιᾶς ὡραιοποιημένης ἐπιφάνειας ἡ ἐναντίον τῶν μεγαλόσχημων χειρονομιῶν ἐνός παρόντος ποὺ εἶναι μόνο κενὰ καμώματα. Σ' ἐνα ἔργο π.χ. μὲ τίτλο «Ἀφιέρωμα στὸν Ρενουάρ», ὁ Ψυχοπαίδης ἀντιπαραβάλλει στὸν εὐδαιμονισμὸ τὸ δρᾶμα τῆς ἀνθρώπινης πραγματικότητας: Τὸν καθημερινὸ ἄγωνα, τὸν πόλεμο, τὴν ἀνθρώπινη κακοδαιμονία. Τὰ ἀγαθὰ τῆς καταναλωτικῆς κοινωνίας ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρὰ προσφέρονται σὰν σύμβολα κενότητας καὶ πνευματικοῦ ἐξανδροποδισμοῦ.
Βέβαια ἡ περίπτωση Ψυχοπαίδη εἶναι ἀντιποσωπευτικὴ γιὰ μιὰ τέχνη ποὺ δὲν γίνεται γιὰ τὴν τέχνη καὶ μόνο. 'Ἀλλωστε αὐτὸ ποὺ ὀνομάζει κανεὶς τέχνη, πρέπει
νὰ ἀναθεωρηθῇ ἐδῶ: ἔχουμε μιὰ καλλιτεχνικὴ διάθεση, ποὺ παρακάμπτει τὸν ἐκφραστικὸ κώδικα τοῦ παρελθόντος, ἀναχτώντας ἐνα νέο. Οὐσιαστικὰ βρίσκεται ἀκόμη μέσα στὰ πλαίσια τῆς ἀναζήτησης. 'Ἡ ἀναζήτηση δμως εἶναι τὸ βασικότερο στοιχεῖο τοῦ νέου αὐτοῦ ἐκφραστικοῦ κώδικα.
Στὴν γκαλερί «Ἀστορ» παρουσιάζει τὸ ἔργο τῆς ἡ Μπέμπα Άγγελινοῦ. Γιὰ ἐκεῖνον ποὺ γνώριζε τὴν παλιότερη δουλειά της, κάνει ἐντύπωση ἡ ἀναπροσαρμογή τῆς ἀπὸ ἕνα γλυκερὸ ὑπαιθρισμὸ σ' ἕνα αὐστηρὸ γεωμετρισμὸ κυβιστικοῦ τύπου. 'Ἡ ζωγράφος ἀνακάλυψε τὶς διακυμάνσεις τῶν ραδιώσεων τοῦ ἀρχαίου κίονα καὶ τὶς ἐκμεταλλεύεται γιὰ μερικὰ ἐπιτυχημένα πλέγματα. ποὺ ὅμως πολλὲς φορὲς εἶναι ἀσύνθετα καὶ νεκρὰ ἀπὸ χρωματικὲς πλευρὰς. 'Ομως, δὲν θὰ πρέπει νὰ παραβλέψῃ κανεὶς τὴν καλὴ διάθεση καὶ τὴν ποιότητα μερικῶν κομματιῶν, ποὺ οὐσιαστικὰ χάνονται στὸ πλῆθος τῶν διοικομοφῶν σχημάτων.
Στὸ Πνευματικὸ Κέντρο τοῦ Δήμου 'Αθηναίων ἐκθέ-ει ὁ Θεόδωρος Μάρκελλος 70 περίπου ἔργα μὲ θέμα τὸ Πήλιο. 'Ὁ ζωγράφος αὐτὸς, ποὺ γεννήθηκε στὴν 'Αθήνα στά 1925 καὶ σπούδασε στὴν Σχολὴ Καλῶν Τεχνῶν, καλλιεργεῖ ἐνα ἐντὸνο ἐξπρεσσιονιστικὸ ὑπαιθρισμὸ ἀρκετὰ κατάλληλο γιὰ νὰ ἀποδοθῇ ὁ δοσερὸς καὶ χυμώδης χαρακτήρας ἐνός τοπίου, ὅπως εἶναι τὸ Πήλιο. 'Ἀφομοιώνονται γραφικὰ τμήματα τοῦ ὕφασμα αὐτοῦ τόπου καὶ ἐπιχειρεῖται ἡ ἀπομόνωση τοῦ τυπικοῦ καὶ τοῦ ἐνδιαφεροντος. Μὲ ἀδρές πινελιές σκορπίζονται τὰ δυνατὰ χρώματα, ἐπάνω στὴν εἰκονιστικὴ ἐπιφάνεια μὲ σκοπὸ νὰ ἐνισχύσουν τὴν ἀμεση ἐντύπωση καὶ νὰ τὴν κάνουν ὅσο γίνεται ποιό ἐκφραστική.
ΘΑ ΕΠΙΛΥΘΟΥΝ ΣΥΝΤΟΜΩΣ
ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΩΝ
Εὐρυτάτη συζήτηση μὲ τοὺς ἀρχαιολόγους ἔκαμε ὁ ὑπουργὸς Πολιτισμοῦ καὶ 'Επιστημῶν κ. Κ. Τρυπάνης, εἰς τὸ ἀμφιθέατρον τοῦ 'Αρχαιολογικοῦ Μουσείου, ὅπου ἤκουσε τὰ προβλήματα καὶ τὰ αἰτήματα τῆς τάξεως, χαρακτηρίσας αὐτὰ ὡς δικαιολογημένα καὶ ὁποσχεθεὶς ἱκανοποίησιν.
Τὰ αἰτήματα αὐτὰ εἶναι τὰ ἔξης: 1) Νὰ τοὺς δοθῇ ἡ δυνατότης τετραμήνου παραμονῆς εἰς τὰς 'Αθήνας, προκειμένου νὰ ἀποκτήσουν διδακτορικὸν δίπλωμα. 2) Νὰ σύξηθοῦν αἱ κατὰ τόπους ἐφορείαι καὶ ἰδιαιτέρως αἱ ἐφορείαι δυζαντινῶν ρητμείων. 3) Νὰ χορηγηθοῦν εἰς τοὺς ἀρχαιολόγους μέσα μεταφορὰς εἰς τοὺς τόπους τῆς ἐργασίας των.
'Ο κ. ὑπουργὸς, πέραν τῶν καταφατικῶν ἀπαντήσεων εἰς τὰ θέματα αὐτὰ, εἶπεν ὅτι θὰ γίνη ὁ ἀναμενόμενος ὑπὸ τῆς τάξεως ἀρχαιολογικὸς Νόμος καὶ θὰ ρυθμισταὶ σὲ μετάφρασι. Π. Μ.
Νέο ἔργο
ἀπὸ τὸν θίασο
Γιάννη Φέρτη —
Καλογεροπούλου
• Στὸ θέατρο «Ἀθήνα», ὁ θίασος Γιάν. Φέρτη — Ξένιας Καλογεροπούλου δίδει τὸ ἐρχόμενο Σάββατο, σὲ ἀπογευματινὴ καὶ βραδυνὴ παράστασι, τὴν πρεμιέρα τοῦ ἔργου «Ἀστυνομίας» τοῦ Μρόζεκ, ποὺ παρουσιάζεται σὲ μετάφρασι. Π. Μ.
Δίσκοι μέ
← View all 679 archival documents · Biography of Theodoros Markellos