🔨 Δημοπρασία · 21 Νοεμβρίου 2026 · Lot 218 Λεπτομέρειες →
Theodoros Markellos — Greek painter, landscapes and seascapes

Πρόσκληση για την έκθεση «Ελληνικό Νησιώτικο Τοπίο» στην αίθουσα DADA, 1986

Πρόσκληση για την έκθεση «Ελληνικό Νησιώτικο Τοπίο» στην αίθουσα DADA, 1986 — Theodoros Markellos archive

Υλικό Έκθεσης — 1986
Αίθουσα Τέχνης DADA , Αθήνα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ
Αγαπητοί Φιλότεχνοι
η αίθουσα Τέχνης DADA εγκαινιάζει τον νέο της εκθεσιακό χώρο, Νηρηίδων 6, πίσω από την Εθνική Πινακοθήκη.
Ελπίζοντας στην εξακολούθηση της συμπαράστασης και του ενδιαφέροντος σας για τις εκθέσεις μας,
Σας προσκαλούμε την Τετάρτη 1η Οκτωβρίου 1986, ώρα 8 μ.μ., στα εγκαίνια της εναρκτήριας έκθεσης με θέμα: «Ελληνικό Νησιώτικο Τοπίο».

Φιλικά
ΕΥΑ ΓΚΙΟΚΑ
ΚΩΣΤΑΣ ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΣ

Διάρκεια έκθεσης: 1-19 Οκτωβρίου 1986
Ώρες επίσκεψης:
Καθημερινά 10.30 - 1.30 & 6.30 - 9.30
Σάββατο & Κυριακή: 11 - 2
Δευτέρα πρωί κλειστά.

«Τα νησιά της Ελλάδος,
ω νησιά μαγεμένα...»
Το περίφημο ποίημα του Λόρδου Βύρωνα επαληθεύεται από όλους που επισκέπτονται τα ελληνικά νησιά. Νιώθουν την απίστευτη μαγεία που τα χαρακτηρίζει και φεύγουν μ’ ένα αίσθημα νοσταλγίας που δεν κατασιγάζει ποτέ. Η συνύπαρξη όλων των στοιχείων της φύσης τους προσδίδει κάτι το πρωτογενές. Η θάλασσα, η βραχώδης γη, οι άνεμοι, το άπλετο φως δημιουργούν έναν κόσμο, που διατηρεί τη σφραγίδα της πρώτης μέρας της δημιουργίας. Κι όμως αυτός ακριβώς ο καθαρός κόσμος φάνηκε στους ζωγράφους του παρελθόντος απρόσιτος και «κλειστός στον εαυτό του», όπως και πράγματι είναι, από εικαστικής κυρίως πλευράς.
Εδώ το τοπίο είναι μιας τέτοιας ολοκλήρωσης, που δεν υποκειμενικοποιείται εύκολα, ενώ τα σταθερά περιγράμματα, η σκληρότητα του φωτός, τα έντονα κοντράστ ενέχουν κάτι το αντιζωγραφικό. Αυτό άλλωστε τόνισαν και οι πρώτοι αξιόλογοι ζωγράφοι, που προσπάθησαν να απεικονίσουν το ελληνικό και ιδιαίτερα το νησιώτικο τοπίο. Γνωστές είναι οι απόψεις του Βαρόνου Otto Magnus Freiherr von Stackelberg (βλ. Gerhard Rodenwaldt, O.M. Freiherr von Stackelberg. Der Entdecker der griechischen Landschaft. Μόναχο 1959, σ. 32), αλλά και εκείνες του Carl Rottmann, που είχε έλθει στην Ελλάδα ειδικά για να απεικονίσει ελληνικά τοπία. Στον φίλο του Karl Freiherr von Heideck έγραφε στα 1834 ότι: «για ένα τοπιογράφο το ελληνικό τοπίο είναι απρόσιτο». Και θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί, ότι οι ξένοι προερχόμενοι από ένα τελείως διαφορετικό φυσικό περιβάλλον, δεν μπορούν να προσαρμοστούν και να καταλάβουν την νέα και ιδιόμορφη οπτική εικόνα που τους προσφέρεται εδώ, αλλά με τους 'Ελληνες συνέβη περίπου το ίδιο πράγμα.
Σπάνιες είναι οι περιπτώσεις Ελλήνων ζωγράφων του 19ου αιώνα, που καταπιάστηκαν με το ελληνικό τοπίο και πραγματικά απέδωσαν. 'Αλλωστε και οι 'Ελληνες «ακαδημαϊκοί» το αντιμετώπιζαν όχι σαν αυτόχθονες αλλά με τα μάτια των Δυτικοευρωπαίων.
Τα πράγματα άλλαξαν στις αρχές του 20ου αιώνα. Οι ζωγράφοι - ποιητές, όπως κυρίως ο Κωνσταντίνος Παρθένης και ο Μιχάλης Οικονόμου αντιμετώπισαν το ελληνικό νησιώτικο τοπίο, όχι σαν μια πραγματικότητα που πρέπει να γίνει ζωγραφική εικόνα, αλλά σαν ένα ποιητικό όραμα. Μόνο η ποίηση μπορεί ουσιαστικά να ερμηνεύσει το τοπίο των νησιών και μόνο αυτή θα ήταν σε θέση να μετουσιώσει την εικόνα τους χωρίς να την προδώσει. Μερικά τοπία του Παρθένη, όπως εκείνο το περίφημο από την Κέρκυρα (ιδιωτ. συλλογή), μαζί με ονειρικές συλλήψεις του Μιχάλη Οικονόμου κατορθώνουν αυτό που η

αρχαία σοφία ζητούσε από την ζωγραφική: να είναι «ποίηση σιγώσα». Αντιμέτωπη στην ποιητική αυτή διάθεση υπήρξε εκείνη ενός Νικολάου Λύτρα και ενός Κωνσταντίνου Μαλέα. Οι ζωγράφοι αυτοί «εντείνουν την ένταση» των χρωμάτων και ο εξπρεσιονισμός που καλλιεργείται οδηγεί σε μια άλλου τύπου αποξένωση.
'Ετσι γίνεται αντιληπτό, ότι χωρίς αποξένωση, η απεικόνιση του ελληνικού νησιώτικου τοπίου δεν είναι πειστική. Γι αυτό και η ρεαλιστική του αντιμετώπιση και μέσω της φωτογραφίας ακόμη, προσφέρει εικόνες με τον χαρακτήρα του carte-postale. Αποξένωση που δεν προδίδει, που δεν αλλοιώνει τον χαρακτήρα του νησιώτικου τοπίου, αλλά τον ερμηνεύει: αυτή είναι η νέα θέση, που επαληθεύεται ολοένα από αξιόλογους καλλιτέχνες μέχρι τις ημέρες μας.
Η αποξένωση μπορεί βέβαια να επιτευχθεί με πολλούς τρόπους. Μπορεί να είναι λυρική, εξπρεσιονιστική, κυβιστική, όπως έγινε στην περίπτωση του Νίκου Χατζηκυριάκου - Γκίκα στην απεικόνιση της 'Υδρας, μπορεί ακόμη να είναι αφαιρετική (περίπτωση της Γιούλικας Λακερίδου) και γενικά προσαρμόζεται στην διάθεση και το στυλιστικό ύφος καλλιτέχνη.
Τα εκτιθέμενα έργα φανερώνουν πλευρές αντιμετώπισης του νησιώτικου τοπίου, πλευρές υποκειμενικές, που ακριβώς γι αυτό τον λόγο, δεν αποκαλύπτουν μόνο την εικόνα ενός ιδιαίτερου τόπου, αλλά και τη βιωματική συγκίνηση, που προκάλεσε ο τόπος αυτός στον απεικονιστή του.

Πάντως, όπως αναφέρθηκε κιόλας, οι κατηγορίες αποξένωσης, όσο και αν διαφέρουν μεταξύ τους, μπορούν να ενταχθούν σε ορισμένα πολύ γενικά σχήματα: διακρίνονται οι λυρικοί του τοπίου, οι εξπρεσιονιστές, οι ρεαλιστές, οι αφαιρετικοί κ.τ.λ. Στους λυρικούς π.χ. ανήκουν ο Ράλλης Κοψίδης, που φθάνει σε σουρρεαλιστικές συσχετίσεις, ο Σαράντης Καραβούζης και ο Τάσος Χατζής με αναφορές σ' ένα μεταφυσικό ύφος. Εδώ πρέπει να αναφερθεί και η σκηνική - μεταφυσική τοπιογραφία του Γεράσιμου Στέρη, ενός από τα πιο πρωτότυπα πνεύματα της σύγχρονης ελληνικής ζωγραφικής. Ο Ορέστης Κανέλης με την σειρά του επιζητεί την ιδιαίτερη χρονική στιγμή, που όλα βρίσκονται μεταξύ πραγματικού και εξωπραγματικού. Ο Μάρκος Βενιάς, ο Μιχάλης Γεωργάς, ο Μιχάλης Μακρουλάκης καθώς και ο Στάθης Πετρόπουλος, αλλά και ο Απόστολος Κυρίτης κινούνται σ' ένα φάσμα ποιητικής μετουσιώσης της πραγματικότητας, χωρίς να την παραλλάσουν, αλλά αποζητώντας να της εκμαιεύσουν το υπερβατικό της νόημα. Ο Βενιάς μάλιστα με χρυσούς ή ασημένιους κάμπους δημιουργεί ένα ύφος μεταφυσικού - λυρικού τύπου. Λυρικές και αέρινες είναι και οι συνθέσεις της Ζωής Σκιαδαρέση. Ο Αντώνης

← View all 679 archival documents  ·  Biography of Theodoros Markellos